خانه | بالا | بخش 2 | بخش 1 | مقدمه- فصل 1 | یادداشت-پیشگفتار

هنر استدلال

مقدمه

این کتاب در مورد اندیشیدن است. این کتاب در مورد چگونگی اندیشیدن است.

در معنای وسیع واژه، به هر چیزی که در ذهن ما می گذرد اندیشیدن یا تفکر می گوییم. هنگامی که می گویم "چه فکری در سر داری؟" می خواهم بدانم در ذهن ات چه می گذرد آیا تجربه ای حسی است، یک تصویر است، یک خاطره، یک پرسش، یا یک نگرانی است، مساله ای است که به دنبال جواب اش می گردی، یا صرفا رؤیا پردازی است. تا وقتی که هشیار هستید، همیشه ذهن تان محتوایی دارد؛ به این معنا، لازم نیست برای اندیشیدن کوششی به خرج دهید. برای اندیشیدن نیازی به این کتاب نیست، لازم نیست در دوره ای شرکت کنید. فقط لازم است هشیار باشید. با این حال، در معنای محدودتر کلمه، اندیشیدن گونه ی خاصی از فعالیت ذهنی است. فعالیتی که معطوف به حل مساله، برنامه ریزی برای یک عمل، مطالعه برای امتحان، یا دفاع از دیدگاه خود در مورد یک موضوع بحث برانگیز است. این مفهوم از اندیشیدن هنوز هم کاملا وسیع است، اما دست کم چیزهایی را حذف کرده ایم.

 

نخست  اینکه، می توانیم میان اندیشیدن و احساس کردن تمایز بگذاریم. اندیشیدن یک فرآیند شناختی است که در آن، برخلاف پاسخ های عاطفی مان، می کوشیم معرفتی کسب کنیم، یا مطلبی را دریابیم. این تمایز، چنان که اغلب گمان می کنند، بدان معنا نیست که کسی که عواطف قوی دارد ضرورتا غیر منطقی است، یا اینکه شخص منطقی باید فاقد عواطف باشد. برعکس، هیچ دلیلی وجود ندارد که نتوانیم هر دو را داشته باشیم: هم اذهان روشن منطقی، و هم احساسات پرشور. اما اندیشیدن و احساس کردن نقش های متفاوتی بازی می کنند، و در حیات ذهنی ما کارکرد های متفاوتی دارند.

 

دوم اینکه، اندیشیدن هدفمند است. اندیشیدن با فعالیت هایی مانند رویاپردازی و تخیل فرق دارد. در خیال پردازی، ما ذهن خود را رها می کنیم تا به هرکجا می خواهد پَر بکشد. اندیشیدن کاری است که باید انجام دهیم، و معمولا قدری تلاش لازم دارد. و چون این فعالیت معطوف به هدفی است، می تواند با درجات مختلفی از موفقیت انجام پذیرد. ممکن است در حل مساله ای، طرح برنامه ای، فهم مطلبی، یا اثبات نظرتان، موفق شوید یا نشوید. پس اندیشیدن با خیال پردازی فرق دارد. در خیال پردازی اساساً موفقیت یا شکست مطرح نیست. اندیشیدن یک مهارت است. مهارتی که هر کس قدری از آن را داراست، اما همچنین مهارتی است که هرکس می توانند آن را بهبود بخشد.

 

گاهی فیلسوفان این بحث را مطرح کرده اند که آیا منطق یک علم است یا یک هنر. منظورشان از "هنر"، مهارتی است که آموخته می شود، مانند نجاری یا نواختن پیانو. قصد ما این است که در وحله نخست منطق را به سان یک هنر بیاموزیم. البته نمی توانیم هنر را کاملا از علم جدا کنیم. یک نجار باید از خواص چوب، و یک نوازنده پیانو باید از تئوری موسیقی چیزهایی بداند. به همین ترتیب ما نیز باید قدری از اصول تشکیل دهنده ی علم منطق را بدانیم. اما به همه ی این اصول نیازی نداریم تنها به آنهایی نیاز داریم که برای کسب مهارت اندیشیدن ضروری اند. در خلال بحث گاهی به برخی پرسش های نظری هم اشاره خواهیم داشت، تا به کار علاقمندان پیگیری این مسائل بیاید، اما این کتاب در مورد نظریه ی منطقی نیست.

با این وصف بسیاری چیزها را باید مطالعه کرد. اصول بسیاری را باید آموخت، و برای اینکه این مطالب در مهارت استدلال تان، یا عادت اندیشه ورزی تان  جذب شوند باید به قدر کافی تمرین کنید. پیش از اینکه شروع کنیم، بگذارید قدری دقیق تر به این مطلب بپردازیم که مهارت اندیشیدن چگونه چیزی است، و سپس چشم اندازی از مطالب پیش رو داشته باشیم.

 

 ادامه >>

 

خانه | بالا | بخش 2 | بخش 1 | مقدمه- فصل 1 | یادداشت-پیشگفتار